از حفّاظ متقن و دانشمندان ماهر بود . و اگر جز كتاب تاريخ ، كتاب ديگرى نمىداشت همين يك كتاب او را كفايت مىكرد ؛ زيرا دلالت مىكند بر آگاهى عظيم و كامل او . . . » « 1 » 3 - ذهبى : « . . . ابن‌عساكر گويد : از حسين‌بن‌محمّد شنيدم كه از ابن‌خيرون يا غير او نقل مىكرد كه خطيب گفته است كه در سفر مكّه بعد از زيارت خانه‌ى خدا سه جرعه از آب زمزم نوشيده و از خداوند ، سه حاجت خواسته است : تاريخ بغداد را در بغداد بنويسد و حديث را در مسجد جامع منصور املا كند و در كنار بشر حافى دفن شود . و هر سه حاجت او برآورده شد . » « 2 » از جمله كسانى كه شرح حال او را نوشته‌اند ، « سبكى » و « دهلوى » در « بستان المحدّثين » است . 7 - روايت ابن‌مغازلى وى اين حديث را به چند طريق نقل كرده است در آن‌جا كه گويد : قوله عليه‌السّلام : كنت أنا و علىٌ نوراً بين يدى اللَّه خبر داد به ما ابوغالب محمّدبن احمدبن سهل نحوى از ابوالحسن علىّ بن منصور حلبى اخبارى از علىّبن محمّد عدوى شمشاطى از حسن‌بن علىبن زكريا از احمدبن مقدام عجلى از فضيل‌بن عياض از ثوربن يزيد از خالدبن معدان از زاذان از سلمان فارسى كه گويد : شنيدم از حبيبم رسول خدا صلى الله عليه و آله و سلم كه مىفرمود : « من و على نورى بوديم در پيشگاه خداوند متعال . آن نور ، خدا را تسبيح و تقديس مىكرد ، هزار سال پيش از آن كه آدم را بيافريند . بعد از آن‌كه خداوند آدم را آفريد ، آن را بر صلب او سوار كرد و پيوسته در يك مسير حركت مىكرد تا اين كه در صلب عبدالمطّلب از يك‌ديگر جدا شديم . پس نبوّت در من است و خلافت در على . » و خبر داد به ما ابوطالب محمّدبن احمدبن عثمان از محمّدبن حسن ابن سليمان از عبداللَّه بن محمّد بكرى از عبداللَّه‌بن محمّدبن حسان هروى از جابربن سهل بن عمربن

--> ( 1 ) . وفيات الاعيان 1 : 92 . ( 2 ) . سير اعلام النبلاء 18 : 270 .